| 39.- XÉT TƯỚNG: | 39.- EVALUATING GENERALS: |
| Muốn biết nguời nên xét tám chứng cớ sau này: | To know a person, one should examine the following eight evidences: |
| 1) Thứ nhất là hỏi họ, buộc họ phải trả lời để dò xem kiến thức tường tận của họ. | 1) First, question them and oblige them to answer to fathom their profound knowledge. |
| 2) Thứ hai là lấy lời gạn hỏi họ để xem tài ứng biến của họ. | 2) Second, use cross-examination to see their talent for improvisation. |
| 3) Thứ ba là dùng gián điệp dò xét họ để xem lòng thành thực cửa họ. | 3) Third, use spies to probe them to see their sincerity. |
| 4) Thứ tư là buộc họ giảng giải rõ ràng để xem đức độ của họ. | 4) Fourth, oblige them to explain clearly to see their virtue. |
| 5) Thứ năm là dùng tiền của mà sai khiến họ để xem tánh liêm khiết của họ. | 5) Fifth, use wealth to command them to observe their integrity. |
| 6) Thứ sáu là dùng sắc đẹp mà thử họ để xem lòng trinh chính của họ. | 6) Sixth, use beauty to test them to see their chastity. |
| 7) Thứ bẩy là đem việc khó mà bảo họ để xem lòng dũng cảm của họ. | 7) Seventh, assign them difficult tasks to see their courage. |
| 8) Thứ tám là cho bọ uống rượu say để xem thái độ của họ. | 8) Eighth, let them drink until drunk to observe their demeanor. |
| 40.- DÙNG TƯỚNG: | 40.- UTILIZING GENERALS: |
| Hỏi : Nếu có một viên tướng mạnh dạn, một viên tướng cơ trí phải dùng họ như thế nào mới được? | Question: If there is a brave general and a resourceful general, how should they be utilized? |
| Đáp : Tướng mạnh dạn thì có tài đánh phá chỗ kiên cố của địch, vây hãm trận địch, có tướng mạnh thì có thể gây nên thế mạnh. Về việc lo liệu đối phó với quân địch, sắp đặt kế hay, tùy cơ ứng biến, nếu không có tướng cơ trí thì không thể làm được. | Answer: The brave general has the talent to breach the enemy’s fortifications, besiege enemy formations, and can create a strong momentum. As for devising countermeasures against the enemy, planning excellent strategies, and adapting to circumstances, it cannot be done without a resourceful general. |
| Nếu tướng chỉ cậy dõng cảm mà thôi thì phải thua mưu trí vậy. Cho nên ngày xưa, xây đàn, lên đài, đẩy trục xe (*), ắt phải tìm mời tướng súy có cơ trí để làm chỗ trông cậy cho người tướng mạnh dạn. Do đó người làm chủ tướng không cần phải biết phép thuật, đánh gươm cưỡi ngựa, bắn cung, mà cần phải hiểu biết thông suốt các việc xưa nay. | If a general relies only on bravery, they will be defeated by strategy. Therefore, in ancient times, when building altars, ascending platforms, and pushing the chariot’s axle (*), one inevitably sought and invited a resourceful commander to be the trusted cornerstone for the brave general. Thus, the supreme commander does not need to be skilled in magic, swordsmanship, horsemanship, or archery, but needs to be thoroughly knowledgeable about past and present affairs. |
| Vậy phải giao trách nhiệm chỉ huy cho ai? Muốn biết một viên tướng là tài giỏi hay ngu tối, ta phải thử thách họ để coi họ động lòng hay không. | So, to whom should the command responsibility be entrusted? To know if a general is talented or foolish, one must challenge them to see if they are provoked or not. |
| (*) Đó là phép đăng đàn bái tướng của vua chúa đời xưa: Võ Vương phong tướng cho Khương Tử Nha, Hán Cao Tổ phong tướng cho Hàn Tín…vân vân… | (*) This is the ceremony of ascending the altar to appoint a general by ancient kings: King Wu appointing Jiang Ziya, Emperor Gaozu of Han appointing Han Xin… and so on… |
| 41.- CÁCH ĐỐI PHÓ VỚI TƯỚNG NGU TỐI CỦA ĐỊCH QUÂN : | 41.- HOW TO DEAL WITH THE ENEMY’S FOOLISH GENERAL: |
| Thử thách mà động lòng đó là hạng tướng ngu tối. Tướng ngu tối thấy lợi thì động lòng, khinh thường quân địch nên động lòng. Về phương pháp đối phó, ta nên dùng hai cách phỉnh gạt sau này để bắt tướng ấy : | Being provoked by challenges identifies a foolish general. A foolish general is provoked by seeing profit and is provoked by scorning the enemy. For countermeasures, we should use the following two deceptive methods to capture such a general: |
| – Đối với tướng tham lợi, ta dùng mồi nhử để bắt họ. | – For a general greedy for profit, we use bait to capture them. |
| – Đối với tướng coi thường đối phương, ta giả vờ khiếp nhược để câu nhử thì có thể bắt được họ. | – For a general who disregards the opponent, we feign cowardice as a lure to capture them. |
| 42.- CÁCH ĐỐI PHÓ VỚI TƯỚNG GIỎI CỦA ĐỊCH QUÂN : | 42.- HOW TO DEAL WITH THE ENEMY’S CAPABLE GENERAL: |
| Thử thách mà không động lòng, đó là hạng tướng tài giỏi. Tướng tài giỏi, có mưu trí đầy đủ nên không động lòng, có pháp thuật đầy đủ nên không động lòng. Về phương pháp đối phó, ta nên dùng hai cách giúp thêm sau này để chống chọi. | Remaining unprovoked by challenges identifies a capable general. A capable general is not provoked because they are fully strategic and not provoked because they are fully skilled in tactics/techniques. For countermeasures, we should use the following two auxiliary methods to counter them. |
| – Khi hai bên dùng trí đấu nhau, mưu-trí của ta không hơn được mưu trí của địch, thì ta dùng pháp thuật giúp thêm vào, để che ngăn chỗ sơ hở khi địch nhân lúc ta thua trí mà đánh vào. | – When two sides are engaged in a battle of wits, and our strategy is inferior to the enemy’s, we use tactics/techniques as an aid to shield against vulnerabilities when the enemy attacks while we are strategically defeated. |
| – Khi hai bên dụng phép thuật để đánh nhau, mà phép thuật của ta không hơn được phép thuật của địch, thì ta dùng mưu trí giúp thêm vào, để ngăn ngừa sự biến loạn, khi địch thừa dịp ta sơ hở về phép thuật mà đánh vào. | – When two sides are engaged in a battle of tactics/techniques, and our tactics are inferior to the enemy’s, we use strategy as an aid to prevent chaos when the enemy exploits our tactical vulnerability to attack. |
| 43.- CHIẾN LƯỢC: | 43.- STRATEGY: |
| Đây là mưu đánh. Khi giao binh, nếu muốn biết tình trạng hư thực của địch, ta hãy làm cho người lộ hình tích mà giữ cho ta vô hình. Ta làm cho người bộc lộ tình trạng hư thực, đánh vào chỗ sơ hở của họ mà thành ra đánh được chỗ vững bền của họ. | This is the plan of attack. When engaging in combat, if we want to know the enemy’s true condition, we should make the enemy reveal their form while keeping ourselves invisible. We make the enemy expose their true condition, attack their vulnerable points, and thereby achieve victory over their strong positions. |
| Nếu ta đánh vào chỗ vững mạnh của địch, ắt là ta sai lầm, nếu ta đánh mạnh vào chỗ sở hở của địch thì ta được vững mạnh, sai lầm ở trên là bởi lẽ đó. Sâu kín đến nỗi trở nên vô hình, giấu kỳ ở trong chính, giấu chính ở trong kỳ, lấy kỳ làm chính, lấy chính làm kỳ. | If we attack the enemy’s strong points, we are making a mistake. If we strike hard at the enemy’s vulnerabilities, we become strong; the aforementioned mistake stems from this. Be so profound as to become formless, concealing the unexpected within the orthodox, concealing the orthodox within the unexpected, using the unexpected as orthodox, and the orthodox as unexpected. |
| Phép đánh là dùng chính để hợp, dùng kỳ đề thắng, phép chiến thắng không ra ngoài kỳ chính, cách biến hóa của kỳ chính không bao giờ hết được. Kỳ và chính sinh ra nhau như vòng tròn không có đầu múi. Xét hư thực, hiểu rõ đâu là vững chắc đâu là sơ hở, khéo dùng phép kỳ chính, đó là ba vật báu của binh pháp. | The art of warfare is to use the orthodox to engage, and the unexpected to win. The method of victory does not go beyond the unexpected and the orthodox, and the variations of the unexpected and the orthodox are inexhaustible. The unexpected and the orthodox give rise to each other like a circle without an end. Examining the true condition, clearly understanding what is solid and what is vulnerable, and skillfully using the method of the unexpected and the orthodox, these are the three treasures of military strategy. |
| Biết mình biết người, trăm đánh trăm thắng. Nuôi khí lực của dân, định tâm chí của quân, đó gọi là biết mình. Xét tình hình quân địch, đó gọi là biết người.Việc ấy có ba điều trọng yếu, phát xuất từ ba căn bản, tại sao thế? | Know yourself and know your enemy, and you will win a hundred battles. Nurturing the people’s morale and stabilizing the soldiers’ will is called knowing yourself. Examining the enemy’s situation is called knowing your enemy. This matter has three crucial points, which stem from three fundamentals. Why is this so? |
| Theo phép cầm binh thì “ dụng” bên ngoài khoan nghiêm không chừng, nhưng “ thể” bên trong phải nghiêm, cho nên binh gia và pháp gia phụ giúp cho nhau; hình trạng bên ngoài thì động tĩnh vô thường nhưng phải lấy tĩnh làm chủ, cho nên binh gia và âm phù gia (pháp sư) phải nhờ cậy nhau. Việc hình pháp không cần phải kiêm thêm việc binh, nhưng trái lại việc binh chưa bao giờ khỏi kiêm thêm việc hình pháp; pháp thuật không cần dùng binh mã, nhưng binh gia chưa bao giờ khỏi dùng pháp thuật. Cho nên mới nói rằng: ba điều trọng yếu do ba căn bản. Dùng sở trường của các nhà rồi suy tính lợi hại, như thế mưu lược sẽ được hoàn bị. | According to the art of commanding an army, the external “application” may be broad and unpredictable, but the internal “essence” must be severe, hence military strategists and legalists support each other. The external form is movement and stillness without permanence, but stillness must be the master, hence military strategists and mystics (wizards) rely on each other. Criminal law does not need to encompass military affairs, but conversely, military affairs can never avoid encompassing criminal law. Mystical arts do not require the use of soldiers and horses, but military strategists can never avoid using mystical arts. That is why it is said: the three crucial points stem from three fundamentals. Utilizing the strengths of various schools and then contemplating the advantages and disadvantages, the strategy will be complete. |
| 44.- CÁCH DÙNG TƯỚNG: | 44.- METHOD OF UTILIZING GENERALS: |
| Hỏi : Phép dùng tướng như thế nào ? | Question: What is the method of utilizing generals? |
| Đáp : Tại một việc cơ quyền mà thôi. Tướng nói có thể dùng dân thì phải dùng, tướng nói không thể dùng dân thì không dùng. Tướng nói có thể dùng binh thì phải dùng, tướng nói không thể dùng binh thì chớ dùng. Tướng nói có thể đuổi đánh quân địch thì phải đuổi đánh, tướng nói không thể đuổi đánh thì chớ đuổi đánh. Như thế quân pháp không rối loạn, cơ quyền không bị cản trở. | Answer: It lies solely in the matter of expediency. If a general says the people can be used, they must be used; if a general says the people cannot be used, they must not be used. If a general says the troops can be used, they must be used; if a general says the troops cannot be used, they must not be used. If a general says the enemy can be pursued and attacked, they must be pursued and attacked; if a general says the enemy cannot be pursued and attacked, they must not be pursued and attacked. In this way, military law is not confused, and expediency is not obstructed. |
| Nhưng muốn biết dùng tướng, trước hết phải biết chọn tướng. Muốn biết chọn tướng, trước hết phải biết xét tướng. Ba việc hiểu biết ấy đem lại quyền năng thần diệu cho tướng súy, cho nên không thể không xem xét cẩn thận. Phép khiển tướng, dùng binh như thế đầy đủ rồi sao? | However, to know how to utilize a general, one must first know how to select a general. To know how to select a general, one must first know how to evaluate a general. These three aspects of knowledge bestow miraculous power upon the commander, thus they must be carefully examined. Is the method of commanding and utilizing the army complete in this manner? |
| Tuy nhiên theo Tôn Ngô thì phải lo đánh thành, còn theo lời Mạnh Tử, Tuân Tử thì chưa được. Vì sao nói thế? Đáp rằng : Kế hoạch căn bổn đã mất nên mới dùng Tôn Ngô, đó chỉ là búa rìu dùng để đẽo gọt nước nhà. Bên ngoài dữ ác, bên trong đẽo gọt thì cơ mất nước chỉ còn kiễng chân mà mong chờ. | However, according to Sun Wu, one must worry about attacking cities, but according to Mencius and Xun Zi, this is not enough. Why is this said? The answer is: When the fundamental plan is lost, one resorts to using Sun Wu, which is merely an axe used to carve up the nation. Vicious on the outside and carved up on the inside, the collapse of the nation is merely a matter of standing on tiptoe and waiting. |
| 45.- CHIẾN LƯỢC : | 45.- STRATEGY: |
| Việc cốt yếu trong khi đánh giặc là trước hết xem xét tài năng của tướng địch, tùy theo hình thế mà dùng cơ quyền, ắt là không mệt nhọc mà được thành công. | The essential matter in fighting the enemy is first to examine the enemy general’s talent, and use expediency according to the situation, which will surely lead to success without exhaustion. |
| Tướng địch ngu ngốc mà lại tin người thì ta có thể hứa hẹn để dẫn dụ. | If the enemy general is foolish and yet trusts people, we can make promises to lure them. |
| Tướng địch tham lam mà không cầu danh thì ta có thể dùng tiền mà hối lộ. | If the enemy general is greedy but not seeking fame, we can use money to bribe them. |
| Nếu tướng địch nhẹ dạ vô mưu, thì ta có thể làm cho phải vất vả, khốn đốn. | If the enemy general is gullible and without strategy, we can cause them hardship and distress. |
| Bên địch trên giàu mà kiêu căng, dưới nghèo mà oán hận thì ta dùng mẹo ly gián. | If the enemy is rich and arrogant at the top, and poor and resentful at the bottom, we use the trick of sowing discord. |
| Bên địch tới lui ngờ vực, dân chúng không biết trông cậy vào đâu, thì ta làm cho chúng rúng động rồi đuổi đánh chúng. | If the enemy is suspicious in their movements, and the populace has no one to rely on, we cause them to tremble and then pursue and attack them. |
| Bên địch sĩ tốt khinh tướng súy mà có bụng muốn trở về, thì ta ngăn chận lối đi dễ, mở thông lối đi khó rồi đón đánh thì cầm bắt được. | If the enemy soldiers despise their commander and secretly wish to return, we block the easy path, open the difficult path, and then meet them in battle to capture them. |
| Bên địch đường tới dễ đường lui khó thì ta vời chúng đến mà đánh, bên địch đường tới khó đường lui dễ, thì ta đến gần chúng mà đánh. | If the enemy’s way forward is easy and the way back is difficult, we invite them to us and attack. If the enemy’s way forward is difficult and the way back is easy, we approach them and attack. |
| Địch đóng quân ở chỗ ẩm thấp, nước không có chỗ chảy thông, trời mưa dầm lâu ngày thì ta có thể khơi nước chảy vào để chúng bị chết đuối. | If the enemy is stationed in a damp place where water has no clear outlet, and it rains for many days, we can divert water to flow in so they drown. |
| Địch đóng quân ở chốn đồng hoang, lau cỏ um tùm, khi có gió mạnh ta dùng lửa để đốt chúng chết cháy. | If the enemy is stationed in a wild plain with dense reeds and grass, when a strong wind blows we use fire to burn them to death. |
| Địch đóng quân lâu ngày ở một chỗ, tướng sĩ biếng nhác, quân ấy không phòng bị, ta có thể ẩn nấp mà đánh úp. | If the enemy has been stationed in one place for a long time, the commanders and soldiers are lazy, and the army is unprepared, we can hide and launch a surprise attack. |
| 46.- CÁC HẠNG TƯỚNG SÚY : | 46.- CATEGORIES OF COMMANDERS: |
| Tướng súy có nhiều hạng : | There are many categories of commanders: |
| – Có tướng nho nhã | – There are scholarly generals |
| – Có tướng mạnh dạn | – There are brave generals |
| – Có tướng khôn lanh | – There are clever generals |
| – Có tướng tài giỏi. | – There are capable generals. |
| Tướng nho nhã thì có mưu trí | The scholarly general is resourceful |
| Tướng mạnh dạn thì đánh mạnh | The brave general attacks fiercely |
| Tướng khôn lanh thì biết ứng biến | The clever general knows how to adapt |
| Tướng tài giỏi thì có nhiều khả năng. | The capable general has many abilities. |
| Nếu tướng gồm kiêm được hết thì không việc gì mà không thần diệu, nếu tướng biết phòng bị thì không có việc nào bất lợi. | If a general encompasses all these, nothing will be un-miraculous; if a general is prepared, there will be no disadvantages. |
| 47.- HÒA MỤC : | 47.- HARMONY: |
| Hòa mục là giềng mối chính của sự trị an. Trong nước hòa mục thì việc binh tốt đẹp. Lính đồn thú ngoài biên cảnh hòa mục thì không có việc kinh sợ. Nếu bất đắc dĩ mới đặt giới cấm thì sự hòa mục càng được quí trọng. Vua tôi hòa mục sau mới chuyên dùng. Tướng văn tướng võ hòa mục sau mới thành công. Tướng sĩ hoà mục sau mới nhắc nhở công lao của nhau mà tưởng thưởng, khi gặp nguy nan mới cứu viện nhau. Vậy sự hòa mục là đường lối tốt đẹp bất đi bất dịch cửa phép trị quốc hành binh. | Harmony is the main principle of governance and peace. If there is harmony in the nation, military affairs will be excellent. If the frontier garrison troops are in harmony, there will be no cause for fear. If prohibitions are reluctantly imposed, harmony becomes even more valuable. Harmony between the ruler and his officials allows for focused action. Harmony between the civil and military generals leads to success. Harmony among the commanders and soldiers leads to mutual recognition of merits for reward, and mutual support in times of crisis. Thus, harmony is the immutable and excellent path for governing the nation and conducting military operations. |
| 48.- TRỌNG THƯỞNG TƯỚNG SÚY : | 48.- HEAVY REWARDS FOR COMMANDERS: |
| Tướng súy đánh trống, phất cờ, khi gặp nạn thì quyết tử chiến, xông pha gươm dáo, chống chọi nổi với địch thì được thưởng công, nêu danh, thua địch thì binh chết nước mất. Như thế vấn đề còn, mất, yên, nguy chỉ tùy thuộc vào một mảy tơ hào, do đó không thể không trọng thưởng tướng súy. | The commander beats the drum and waves the flag; when disaster strikes, they fight to the death, charging through swords and spears. If they withstand the enemy, they are rewarded and renowned; if they lose, the army perishes and the nation falls. Thus, the issue of existence, loss, peace, or peril hangs on a single thread, and for this reason, heavy rewards for commanders are indispensable. |
| 49.- TÀI DỨC CỦA TƯỚNG SÚY : | 49.- TALENT AND VIRTUE OF COMMANDERS: |
| Tài đức của tướng súy kẻ ít người nhiều chẳng giống nhau. | The talent and virtue of commanders differ, some having little, others having much. |
| – Che giấu điều gian tà, chứa trữ tai họa, chẳng biết dân chúng hờn oán, đó là tướng coi 10 người. | – Concealing wicked deeds, accumulating calamities, and being oblivious to the people’s resentment: this is a general for 10 men. |
| – Siêng năng cần mẫn, nói năng kín đáo rõ ràng, đó là tướng coi 100 người. | – Diligent and industrious, speaking with clear discretion: this is a general for 100 men. |
| – Ngay thẳng mà biết lo âu, mạnh dạn mà biết chiến đấu, đó là tướng coi 1000 người. | – Upright yet aware of worries, brave yet capable of fighting: this is a general for 1,000 men. |
| – Ngoài mặt mạnh mẽ, trong lòng hăng hái, hiểu rõ điều lao khổ của người, thương xót cảnh đói rét của người, đó là tướng coi muôn người. | – Strong in appearance, spirited in heart, clearly understanding the hardships of others, and pitying their hunger and cold: this is a general for 10,000 men. |
| – Gần hiền, cử tài, được một ngày thì cẩn thận một ngày, thành tín, rộng lượng, sửa trị việc rối loạn mà vẫn thanh nhàn, đó là tướng coi 100 ngàn người. | – Associating with the virtuous, appointing the talented, being cautious each day as it comes, trustworthy, generous, managing chaos yet remaining composed: this is a general for 100,000 men. |
| – Nhân ái đối với người dưới, dùng tín nghĩa để hàng phục nước láng giềng, trên hiểu thiên văn, dưới thông địa lý, giữa rõ nhân sự, coi người trong bốn biển như trong một nhà, đó là tướng-súy của tất cả thiên-hạ, không ai có thể đối địch lại được. | – Benevolent towards subordinates, using integrity to subdue neighboring states, understanding astronomy above, knowing geography below, being clear about human affairs in the middle, and treating the people within the four seas as one family: this is the supreme commander of all under heaven, whom no one can rival. |
| 49.- THỜI TIẾT : | 49.- TIMING/WEATHER: |
| Việc điều binh khiển tướng là việc lo sợ của binh gia vậy nên cần chờ mặt trời, mặt trăng (ngày, tháng thuận lợi) để được thành công. | The act of commanding and leading troops is a matter of anxiety for military strategists, thus one must await the sun and moon (favorable days and months) to achieve success. |
| 50.- PHÉP LẬP ĐÀN : | 50.- METHOD OF ESTABLISHING THE ALTAR: |
| Lập đàn 3 từng cao 3 trượng để tượng trưng tam tài, rộng 24 trượng để tượng trưng 24 khí. | Establish an altar with 3 tiers and 3 trượng high to symbolize the Three Powers (Heaven, Earth, Man), and 24 trượng wide to symbolize the 24 solar terms. |
| Giữa đàn có 25 người đứng, mặc áo vàng, tay cầm cờ vàng, đuôi báo, trấn giữ ở giữa cung mậu, kỷ, thổ đề tượng trưng việc chỉ huy trận hình. | In the center of the altar, 25 men stand, wearing yellow robes, holding yellow flags, with leopard tails, guarding the center (Mao, Ji, Earth Palace) to symbolize the command of the battle formation. |
| Phía đông đàn có 25 người, mặc áo xanh. tay cầm cờ xanh, trấn giữ hướng đông, giáp, ất, mộc để tượng trưng thanh long (rồng xanh). | On the east side of the altar, 25 men stand, wearing blue/green robes, holding blue/green flags, guarding the east (Jia, Yi, Wood) to symbolize the Azure Dragon. |
| Phía tây đàn có 25 người, mặc áo trắng, tay cầm cờ trắng, trấn giữ hướng tây, canh, tân, kim để tượng trưng bạch hổ (cọp trắng). | On the west side of the altar, 25 men stand, wearing white robes, holding white flags, guarding the west (Geng, Xin, Metal) to symbolize the White Tiger. |
| Phía nam đàn có 25 người, mặc áo đỏ, tay cầm cờ đỏ, trấn giữ hướng nam, bính, đinh, hỏa để tượng trưng chu tước (phượng đỏ). | On the south side of the altar, 25 men stand, wearing red robes, holding red flags, guarding the south (Bing, Ding, Fire) to symbolize the Vermilion Bird. |
| Phía bắc đàn có 25 người, mặc áo đen, tay cầm cờ đen, trấn giữ hướng bắc, nhâm, quý, thủy để tượng trưng huyền võ (rùa đen). | On the north side of the altar, 25 men stand, wearing black robes, holding black flags, guarding the north (Ren, Gui, Water) to symbolize the Black Tortoise. |
| Chung quanh đàn có 365 người cầm cờ đủ mầu để tượng trưng vòng trời 365 độ Như thế là đầy đủ. | Around the altar, 365 people hold flags of various colors to symbolize the 365 degrees of the celestial sphere. This is considered complete. |
| Đại tướng theo phương sinh khí, lên đàn bái tướng tế trời đất, đóng giữ sáu nhung(?), sắp đặt mà dùng. | The great general follows the direction of vital energy, ascends the altar to receive the command, sacrifices to Heaven and Earth, sets up the six banners (?), and arranges for use. |
| Bên trái và bên phải có các quan văn võ đứng hầu, nếu có ai làm huyên náo hoặc đứng sai hàng lối thì sẽ có quân pháp trừng phạt. | On the left and right, civil and military officials stand in attendance. If anyone causes a commotion or stands out of formation, they shall be punished by military law. |
| 51- TRAO MỆNH CHO TƯỚNG SÚY: | 51- BESTOWING THE MANDATE UPON THE COMMANDER: |
| Việc yên nguy của xã tắc đều tùy thuộc vào một người chủ tướng nên mới khiến quan Thái Sử giữ trai giới ba ngày, đến Thái Miếu bói ở mu rùa để chọn ngày tốt trao rìu búa. | The peace and peril of the state depend entirely on a single supreme commander, which is why the Grand Historian is instructed to observe abstinence for three days, go to the Ancestral Temple, and divine using a tortoise shell to select an auspicious day to bestow the axe and hatchet. |
| Vua đi vào cửa miếu, quay mặt về hướng tây mà đứng, tướng quay mặt về hướng bắc mà đứng. | The King enters the temple gate, faces west and stands. The general faces north and stands. |
| Vua tự cầm đầu rìu đưa cán cho tướng mà nói rằng: Từ đây cho tới trời, tướng quân hãy lo chế ngự. | The King personally holds the head of the axe, presenting the handle to the general, and says: “From here to the heavens, General, take charge and control.” |
| Rồi cầm cán búa đưa lưỡi búa cho tướng mà nói rằng: Từ đây cho tới vực thẳm, tướng quân hãy lo chế ngự. | Then, holding the handle of the hatchet and presenting the blade to the general, the King says: “From here to the abyss, General, take charge and control.” |
| Tướng nhận búa rìu lạy tạ mà trả lời Vua : Hạ thần nghe rằng việc nước không thể theo ngoài, trị quân không thể theo trong. Hai lòng không thể thờ vua, chí khí chia lìa không thể ứng phó với địch quân. Thần đã chịu mệnh, cầm rìu búa, không dám sống mà trở về. Mong Vua ban cho thần một lời nói trao mệnh, nếu Vua không chịu thần không dám làm tướng. | The general receives the axe and hatchet, bows in thanks, and replies to the King: “Your servant has heard that the affairs of the state cannot be directed from outside, and the command of the army cannot be directed from within. A divided heart cannot serve the ruler, and fragmented will cannot cope with the enemy. Your servant has accepted the mandate, holding the axe and hatchet, and dare not return alive. I request the King to grant your servant a word of command; if the King does not consent, your servant dares not act as general.” |
| Làm như thế thì trên không có trời. dưới không có đất, ở trước mặt không có địch, ở sau lưng không có Vua. | By doing so, there is no heaven above, no earth below, no enemy in front, and no King behind. |
| 52.- DÙNG TƯỚNG : | 52.- UTILIZING GENERALS: |
| Đời sau dùng người không được như thế. Nghị bàn một người mà phần thi hành về một người khác. Như thế người nghị bàn không biết sự khó khăn của người thi hành mà chỉ nói lý thuyết cao siêu. Người thi hành muốn tuân thụ ý của người nghị bàn nhưng không hợp với thời cơ. Thậm chí có khi một người thi hành mà có tới mấy chục người nghị bàn. Ở giữa kẻ hiền và người gian lẫn lộn, kẻ thương và người ghét đều theo ý riêng của mình mà nói. Kẻ thương tuy ít mưu nhưng cũng phụ hội mong cho thành. Kẻ ghét tuy mưu hay những tìm nhiều cảnh để khuấy rối. Không biết liệu lường địch yếu hay mạnh như thế nào mà cứ cho rằng đánh ít thì thắng ít, đánh nhiếu thì thắng lớn. Không hỏi thời thế khó dễ như thế nào mà thấy quân nghỉ ngơi thì buộc tội trì hoãn, thấy quân giữ vững thì buộc tội biếng nhác. Kẻ thi hành liếc trái, nhìn phải, muốn đánh hay giữ, tới hay lui, đều không tự chủ được. | Later generations did not utilize people in this manner. The discussion concerns one person, but the execution falls to another. Thus, the discussant does not know the difficulty of the executor but only speaks of lofty theories. The executor wishes to follow the discussant’s idea but it does not align with the opportune moment. Sometimes, one executor has dozens of discussants. Amidst the mix of the virtuous and the wicked, both those who favor and those who despise speak according to their own personal views. Those who favor, even with poor strategy, still assist hoping for success. Those who despise, even with good strategy, find many ways to cause disruption. They do not know how to gauge whether the enemy is weak or strong but assume that minor attacks bring minor victories, and major attacks bring major victories. They do not ask about the difficulty or ease of the circumstances but accuse the resting army of procrastination, and the steadfast army of laziness. The executor glances left and right, whether to attack or defend, advance or retreat, all without self-determination. |
| Đến khi có mười cỗ xe nguyên nhung chưa kịp đi mà quan trên đã ban lệnh rối rít, mệnh lệnh trong quân đã định mà bọn áo gấm ngồi cao đã tới làm rộn, việc đem sĩ tốt ra mà đánh hay đem tướng ra mà đánh đều do bọn nghị bàn đề xướng tất cả. Các đời Đường, Tống, Minh đều thất bại vì nạn nói trên, đời Tống vấp nặng mà đời Minh lại càng nặng hơn nữa. | When ten chariots of the main force have not even set out, the superiors have already issued confused orders. The military command is set, yet the richly robed bureaucrats sitting high up arrive to cause trouble. The matters of sending out soldiers to attack or sending out generals to fight are all proposed by these discussants. The Tang, Song, and Ming dynasties all suffered defeat due to the aforementioned predicament; the Song Dynasty stumbled severely, and the Ming Dynasty even more so. |
| Kẻ luận việc đời Tống nói rằng : Nếu chỉ bàn suông mà thành công, thì ai bàn ít mà rõ việc, đó là kẻ sáng suốt trong thiên hạ. Không chết vì tay giặc cướp mà chết vì tay người nhà, không chết ở nơi biên cương mà chết vì kẻ can gián ngồi cao, điều tệ hại ấy sinh ra do những người chỉ lo làm mà không chịu luận bàn. Trái lại đối với những kẻ chỉ bàn suông mà không làm thì họ cứ bàn luận phân vân như tơ vò không thể gỡ rối. Xét lại việc xưa nay, Hán Tuyên Đế sử dụng Triệu Sung Quốc, là biết phép dùng tướng vậy. | A commentator on the Song Dynasty said: If mere discussion leads to success, then whoever discusses little yet makes things clear is the most insightful person under heaven. Not dying by the hands of bandits but by the hands of one’s own people, not dying at the frontier but by the highly-seated advisors—this grave ill is caused by those who only focus on doing without discussing. Conversely, for those who only discuss without acting, their deliberations are confusing, like tangled silk that cannot be unravelled. Looking back at history, Emperor Xuan of Han’s utilization of Zhao Chongguo shows he knew the art of utilizing generals. |
