| 163.- LỄ NGHI: | 163.- RITUAL/PROPRIETY: |
| Muốn trị quân thì dùng lễ và giữ đầu cán trong tay mình. Theo phép trị quân thì nhỏ hay lớn đều phải giữ lễ nghi, lòng biết đủ phải thực hành ra. | To govern the army, use propriety and keep the commanding staff in one’s own hand. According to the method of governing the army, both the minor and the major must adhere to ritual, and the heart’s contentment must be demonstrated. |
| Trị quân mà không nhờ vào lễ nghi thì kẻ trợ tá sẽ xúc phạm tướng suý, tướng suý sẽ xúc phạm thiên tử, do đó sinh ra các việc họa hoạn. | Governing the army without relying on ritual leads to assistants offending the commander, and the commander offending the Son of Heaven (Emperor), thus giving rise to calamities. |
| Quyền bính tối cao không thể không ở trong tay mình. Nếu quyền bính bị rơi vào tay kẻ dưới thì trên dưới có thế lực bằng nhau, trên chẳng sai khiến được dưới, dưới chẳng trình bẩm người trên, đó là bởi quyền bính tối cao không ở trong tay mình. Đời Hậu Đường quân sĩ giết Tiết Độ Sứ rồi giành luôn chức vụ của người bị giết. | The ultimate authority must remain in one’s own hands. If the authority falls into the hands of subordinates, then superiors and subordinates possess equal power. The superior cannot command the subordinate, and the subordinate does not report to the superior; this is because the ultimate authority is not in one’s own hands. During the Later Tang Dynasty, soldiers killed the Military Governor and seized his position. |
| ( Gần đây nhà Trịnh suy yếu không kiềm chế được người dưới, quân sĩ sinh kiêu căng đem đến cảnh loạn vong, trường hợp này cũng giống như trường hợp trước)*. | (Recently, the Trịnh family (in Vietnam) weakened and could not control their subordinates; soldiers became arrogant, leading to chaos and ruin. This case is similar to the former.)* |
| * Đoạn này do người đời sau thêm vào, nhắc tới loạn ” kiêu binh” thời Trịnh Khải. | * This passage was added by later generations, referring to the “arrogant soldiers” revolt during the time of Trịnh Khải. |
| 164.- SĨ KHÍ: | 164.- SOLDIER MORALE: |
| Trao kiếm dấy binh, giết trâu bò để đãi quân sĩ, an ủi và khích lệ sĩ tốt thì sĩ khí sẽ tăng gấp bội. Nên trọng thưởng công lao giữ gìn biên giới. | Presenting the sword and raising the army, slaughtering cattle to feast the soldiers, comforting and encouraging the troops will double their morale. Greatly reward the merit of defending the border. |
| 165.- GHI CHÉP CÔNG LAO NHỎ NHẶT: | 165.- RECORDING MINOR MERITS: |
| Nghe giặc xâm phạm biên giới, bọn gian bèn âm mưu làm loạn. Bậc nhân thần phụng mệnh ra quân để chỉnh đốn vương quốc, bảo tồn vương nghiệp, lập công trạng lớn lao. Binh pháp nói rằng: công lao nhỏ nhặt mà không được ghi chép thì chẳng nên thưởng công lao ngoài biên giới. | Hearing of enemy encroachment on the border, the wicked conspire to revolt. The virtuous official is ordered to deploy the army to rectify the kingdom, preserve the royal legacy, and achieve great merit. Military strategy says: if minor merits are not recorded, then great merits gained outside the border should not be rewarded. |
| 166.- MIỄN LỄ NGHI CHO QUÂN SĨ: | 166.- EXEMPTION OF RITUAL FOR SOLDIERS: |
| Trong quân thì ráng sức mà tiến lên, trong hàng ngũ thì thi đua lấy thành quả. Mang giáp trụ thì không lạy, ngồi binh xa thì không làm lễ. Nên việc thì chẳng để sai chệch, gặp cảnh nguy nan chẳng sờn lòng. Cho nên lễ nghi và phép tắc là bề ngoài và bề trong, văn và võ là tay phải tay trái. | In the army, strive to advance; in the ranks, compete for achievements. Wearing armor, one does not bow; sitting on a war chariot, one does not perform rituals. For the task, there should be no deviation; encountering danger, there should be no discouragement. Therefore, ritual and law are the outside and the inside; the civil and the martial are the right hand and the left hand. |
| 167.- TIẾP ĐÓN BỀ TRÊN: | 167.- RECEIVING SUPERIORS: |
| Nếu bề trên đi kiệu mà đến, thì đạo tôi con là phải giết trâu bò, rót rượu mà đãi đằng trăm quan, há dám vin cớ có giặc mà thiếu lễ với bậc vua, cha hay sao? | If a superior arrives in a sedan chair, the duty of a subordinate is to slaughter cattle, pour wine, and host the officials. How dare one use the pretext of an enemy to show disrespect to a ruler or father? |
| 168.- TRỄ NÃI, ĐÀO NGŨ: | 168.- DELAY AND DESERTION: |
| Lính đến trại của đại tướng trễ sau tướng và lại sĩ một ngày thì cha mẹ vợ con cũng mang tội như nhau. Lính trốn về nhà một ngày mà cha mẹ vợ con chẳng bắt nộp hay không báo cáo thì mang tội như nhau. | If a soldier arrives at the Great General’s camp one day late after the general and officers, their parents, wife, and children bear the same guilt. If a soldier deserts home for one day, and their parents, wife, and children do not capture and hand them over or report it, they bear the same guilt. |
| 169.- BỎ RƠI ĐỒNG NGŨ: | 169.- ABANDONING RANKS: |
| Ham đánh mà quên cả tướng súy và lại sĩ hay là tướng súy và lại sĩ bỏ rơi quân lính mà chạy trốn một mình thì phải đem chém hết. | Those eager to fight who forget both the commander and the officers, or the commander and officers who abandon their troops and flee alone, must all be executed. |
| Lại sĩ trước bỏ lính mình mà chạy, lại sĩ sau chém được lại sĩ trước và giữ lính lại thì được trọng thưởng. | If an officer ahead abandons his troops and flees, and a subsequent officer executes the former and retains the troops, the latter is heavily rewarded. |
| 170.- LIÊN ĐỚI TRÁCH NHIỆM: | 170.- JOINT RESPONSIBILITY: |
| Ba quân đang đánh lớn, nếu đại tướng chết mà có trên 500 quân theo lại sĩ không chịu liều chết đánh lại quân địch thì phải chém hết, các quân lính theo hầu gần đại tướng ở giữa trận cũng phải chết chém. Ngoài ra các sĩ tốt có công trạng phải bị giáng xuống một cấp, sĩ tốt không có công trạng thì phải đi lính thú ba năm. | When the three armies are fighting fiercely, if the Great General dies and more than 500 soldiers follow an officer who refuses to fight the enemy to the death, they must all be executed. The soldiers serving near the Great General in the midst of the battle must also be executed. Furthermore, meritorious soldiers are demoted one rank; soldiers without merit are sent to garrison duty for three years. |
| Trong một ngũ có người thất lạc hay chết mà không lấy được thây, thì mọi người trong ngũ đều mất hết công trạng, nếu tìm được thây thì xá tội hết thảy. | If a person in a squad (ngũ) is lost or dies and the body is not recovered, everyone in the squad loses all merit. If the body is recovered, all are pardoned. |
| 171.- BA THẮNG LỢI: | 171.- THREE VICTORIES: |
| Nay dùng pháp luật để trừng trị sự bỏ trốn, ngăn ngừa sự giảm quân số, đó là thắng lợi thứ nhất về việc binh. | Now, using law to punish desertion and prevent troop reduction: that is the first victory in military affairs. |
| Thập và ngũ nối liền nhau. Khi chiến đấu, lính và lại sĩ cứu nhau, đó là thắng lợi thứ hai của việc binh. | Platoons and squads are connected. In battle, soldiers and officers rescue each other: that is the second victory in military affairs. |
| Tướng giữ uy võ, lính giữ tiết độ, hiệu lệnh tính thực, đánh hoặc giữ đều thành công, đó là thắng lợi thứ ba của việc binh. | The general maintains martial authority, the soldiers maintain restraint, commands are truthful, and attacking or defending are both successful: that is the third victory in military affairs. |
| 172.- LỆNH NGĂN CẤM QUÂN SĨ: | 172.- PROHIBITIONS FOR SOLDIERS: |
| Nghe rằng người xưa trị quân, khi trời mưa, trong quân có người lấy của dân một cái nón để che đầu thì người ấy phải bị chém đầu để rao cho mọi người biết. Huống là chặt phá cây cối, dẫm nát ruộng nương của dân, phá hủy nhà cửa của dân, gian dâm, trộm cắp, chặt đầu của binh sĩ chết (?), giết con trai của giặc, làm nhục vợ của giặc, thậm chí giết thường dân bừa bãi rồi chặt đầu bào là đầu giặc, như thế lý trời chẳng dung, phép vua chẳng tha. Ai mang tội ấy thì sẽ bị xét xử theo quân pháp. | It is heard that when the ancients governed the army, if it rained and a soldier in the army took a hat from the populace to cover his head, that person would be beheaded as a warning to all. How much worse is it to cut down trees, trample the people’s fields, destroy their homes, commit adultery, steal, decapitate dead soldiers (?), kill the enemy’s sons, humiliate the enemy’s wives, or even kill innocent civilians indiscriminately and then cut off their heads, claiming they are the enemy’s heads? Heaven’s law will not tolerate such acts, nor will the King’s law forgive them. Anyone bearing such guilt will be judged according to military law. |
| 173.- THƯỞNG NGƯỜI NHỎ, PHẠT NGƯỜI LỚN: | 173.- REWARDING THE HUMBLE, PUNISHING THE GREAT: |
| Tướng lấy việc giết người lớn làm uy, thưởng người nhỏ làm sáng suốt. Bởi vì giết người đang ở địa vị quý trọng, đó là hình pháp cực nghiêm vậy. Thưởng cho kẻ chăn trâu, giữ ngựa, đó là sự tưởng thưởng thông suốt tới người dưới. Do đó mà tướng suý xây dựng được uy tín cho mình. | The general establishes awe by executing the great, and achieves clarity by rewarding the humble. Because executing a person in a noble position is an extremely severe form of criminal law. Rewarding even the cowherd and stable boy is a reward that reaches all subordinates. Through this, the commander builds their prestige. |
| 174.- DÙNG NGƯỜI: | 174.- UTILIZING PEOPLE: |
| Lính chưa thân thiết với mình mà đã phạt chúng thì chúng không phục, nếu chúng không phục thì khó dùng. Khi lính đã thân thiết với mình mà sự trừng phạt không thi hành thì cũng không dùng được. Cho nên lấy văn mà sai khiến chúng, lấy võ mà sửa trị chúng, đó là phép dùng người. Mệnh lệnh mà mình đã tự thi hành rồi đem ra dạy dân thì dân sẽ phục, mệnh lệnh mà mình tự thi hành rồi đem ban bố cho dân thì sẽ được hợp ý. | If soldiers are punished before they are close to the general, they will not submit; if they do not submit, they are difficult to utilize. If soldiers are close to the general but punishment is not executed, they also cannot be utilized. Therefore, using the civil (persuasion/instruction) to command them and the martial (law/force) to correct them: that is the method of utilizing people. Commands that one has personally executed, when brought out to teach the people, will be obeyed. Commands that one has personally executed, when issued to the people, will be complied with. |
